Opinion nga Vladimir Muçaj:
Sali Berisha dhe kriza e pafundme e tranzicionit shqiptar
Historia politike e Shqipërisë në këto më shumë se tri dekada pluralizëm nuk mund të shkruhet pa përmendur figurën e Sali Berishës. Ai ka qenë protagonist qendror në pothuajse çdo zhvillim të madh politik pas viteve ’90. Por pikërisht ky protagonizëm i tejzgjatur ka prodhuar edhe një nga dramat më të mëdha të demokracisë shqiptare: personalizimin ekstrem të politikës dhe mbajtjen peng të rotacionit natyral të elitave politike.
Sali Berisha u ngjit në krye të Partisë Demokratike në fillimet e pluralizmit, në një kohë kur Shqipëria kërkonte figura që do të përfaqësonin një shkëputje të qartë nga sistemi komunist. Megjithatë, debati mbi të kaluarën e tij politike dhe raportin me sistemin e kohës ka qenë gjithmonë prezent në opinionin publik.
Qeverisja e parë e së djathtës në Shqipëri mbetet një periudhë që vazhdon të prodhojë debat të fortë. Privatizimet e shpejta, menaxhimi i dobët institucional dhe mungesa e kontrollit mbi skemat mashtruese financiare çuan në katastrofën kombëtare të vitit 1997, një nga momentet më dramatike të shtetit shqiptar modern. Rënia e institucioneve dhe ndërhyrja ndërkombëtare për stabilizimin e vendit mbeten njolla të pashlyeshme të asaj periudhe.
Po ashtu, zgjedhjet e vitit 1996 dhe akuzat për deformim të standardeve demokratike mbeten pjesë e memories politike të shqiptarëve. Demokracia nuk mund të ndërtohet mbi frikën, përjashtimin dhe përqendrimin e pushtetit.
Më vonë, rikthimi i Berishës në pushtet nuk e mbylli ciklin e polemikave. Tragjedia e Gërdecit dhe ngjarjet e 21 janarit janë episode që rëndojnë ende në ndërgjegjen publike dhe kanë ngritur pyetje serioze mbi përgjegjësitë politike të qeverisjes së tij.
Shpallja “non grata” nga United States dhe United Kingdom përbën një tjetër zhvillim të rëndë për një figurë që vijon të kërkojë rol dominues në politikën shqiptare. Përtej debatit juridik mbi këto vendime, dëmi politik dhe moral mbi figurën e tij është evident.
Një nga problemet më të mëdha që ka prodhuar Berisha ndër vite ka qenë eliminimi i garës së brendshme politike. Partitë demokratike jetojnë përmes konkurrencës së ideve dhe figurave të reja. Kur një lider refuzon të largohet edhe pas dekadash, ai nuk forcon partinë — përkundrazi, e dobëson atë.
Shqipëria ka nevojë për një brez të ri politik që nuk mban mbi supe barrën e konflikteve të tranzicionit. Politika shqiptare nuk mund të mbetet peng i figurave që kanë konsumuar kapitalin e tyre publik dhe vazhdojnë të rikthehen jo për vizion, por për mbijetesë personale politike.
Koha e liderëve të përjetshëm duhet të marrë fund. Demokracia kërkon rotacion, përgjegjësi dhe largim dinjitoz kur qytetarët nuk të shohin më si zgjidhje.
Sali Berisha nuk është më simbol i ndryshimit. Për shumë shqiptarë, ai është simbol i një tranzicioni të zgjatur pafundësisht.
Dhe ndoshta pyetja që duhet bërë sot nuk është nëse ai mund të rikthehet sërish, por sa gjatë politika shqiptare do të vazhdojë të mbetet peng i së shkuarës.
